જો તમે બાઈક અને સ્કૂટર પર બેઠા-બેઠા પેટ્રોલ ભરાવતા હોવ તો થઇ જજો સાવધાન, નહિં તો ફેંફ્સા થઈ જશે ખરાબ

વ્હીકલમાં પેટ્રોલ ભરાવવાના ચક્કરમાં આપણે ઘણીવાર પેટ્રોલ પંપો પર ઘણાં લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી પડે છે. પેટ્રોલ ભરાવવા દરમિયાન અજાણતા જ આપણે પેટ્રોલમાં રહેલા બેંજીન નામના ગેસને શ્વાસ દ્વારા આપણા ફેફસા સુધી પહોંચાડી દઇએ છીએ. ગાડીમાં પેટ્રોલ ભરાવતી વખતે તમારા આસપાસ ઉભા રહેવાથી પણ તમારા શરીરમાં આ ગેસ પ્રવેશવાની સંભાવનાઓ વધી જાય છે.
વિશેષજ્ઞોનું કહેવુ છે કે જો એક સીમા કરતા વધુ બેંજીન માનવ શરીરમાં જાય તો તે કેન્સરનું કારણ પણ બની શકે છે. ઓછી માત્રા પણ તે લોકોમાં હ્રદયના ધબકારા વધારવા, બેભાન થવુ, માથામાં દુખાવો અથવા ભ્રમ જેવી સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે.

કેટલી છે પરવાનગી

image source

બેંજીન પણ એક જ્વલનશીલ હાઇડ્રોકાર્બન છે. આંતરરાષ્ટ્રી સ્તર પર પેટ્રોલમાં તેના એક પીપીએમ (પાર્ટ પર મિલિયન)ની માત્રા સ્વીકૃત છે પરંતુ ઘણીવાર એવુ જોવા મળ્યું છે કે કંપનીઓ માપદંડથી દસ ગણા સુધી બેંજીન પેટ્રોલમાં મિક્સ કરી દે છે, જે લોકો માટે પરેશાનીનું કારણ બને છે. તેને લઇને એનજીટી અને સીપીસીબીએ ઘણીવાર ગાઇડલાઇન પણ જારી કરી છે પરંતુ ઘણીવાર કંપનીઓ આ ગાઇડલાઇનનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને લોકોને તેની કિંમત ચુકવવી પડે છે.

આ રીતે કરે છે શરીરમાં પ્રવેશ

image source

હકીકતમાં જ્યારે પેટ્રોલ હવાના સંપર્કમાં આવે છે તો બેંજીનની માત્રા હવામાં મિક્સ થઇને આપણા શરીરમાં પ્રવેશ કરવા લાગે છે. પેટ્રોલ પંપ પર વધુ સમય સુધી રાહ જોવાની સ્થિતિમાં લોકોના તેના વધુ સંપર્કમાં આવવાની શક્યતા વધી જાય છે. જો બાઇક પર બેઠા-બેઠા પેટ્રોલ ભરાવી રહ્યાં હોવ તો પેટ્રોલના હવામાં મિક્સ થઇને સીધા બાઇક સવારની નાક દ્વારા તેના ફેફસામાં પહોંચવાની સંભાવના વધી જાય છે.સામાન્ય ગ્રાહકોની તુલનામાં તેનુ સૌથી વધુ નુકસાન તે કર્મચારીઓએ ભોગવવુ પડે છે જે પેટ્રોલ પંપ પર આઠથી બાર કલાક કામ કરે છે. જે કર્મચારી મોટી ટેન્કોમાં પેટ્રોલ ભરવાનું કામ કરે છે અથવા તો રિફાઇનરીમાં કામ કરે છે, તેમના આ ગેસના સંપર્કમાં આવવાની સૌથી વધુ સંભાવના છે.

બચવાનાં આ છે નિર્દેશ

image source

વાસ્તવમાં, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડની માર્ગદર્શિકા અનુસાર, પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ ભરનારા નોઝલ સાથે સ્ટેજ 1 અને 2 વેપર રિકવરી સિસ્ટમ્સ ઇન્સ્ટોલ કરવી જરૂરી છે. તે નોઝલ સાથે લગાવેલું હોય છે અને વરાળ બનીને ઉડતા ગેસને પાછો પેટ્રોલમાં મિક્સ કરી દે છે. નોઝલ પર રબરનું સારું કવર હોવાને કારણે, પેટ્રોલ કારમાં પુરતા સમયે ઓછી વરાળ ફૂંકાવાથી નુકસાન ઓછું થાય છે.

image source

પરંતુ જેઓ પેટ્રોલ રિફાઇનિંગ કંપનીઓમાં કામ કરે છે, અથવા કર્મચારીઓ કે જેઓ પેટ્રોલ પમ્પ્સ પર લાંબી ડ્યુટી કરે છે, તેમને વધારાની સુરક્ષાની જરૂર હોય છે અને તે પેટ્રોલ કંપની અથવા પેટ્રોલ પમ્પ માલિકે પૂરી પાડવી આવશ્યક છે. સીપીસીબીએ કેટલીક કંપનીઓ દ્વારા આ ધોરણનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ ત્રણ કંપનીઓને 1 કરોડ રૂપિયાનો દંડ પણ ફટકાર્યો હતો.

શું કહે છે નિષ્ણાત

image source

ટેરીની વરિષ્ઠ સાથી મીના સહગલે જણાવ્યું હતું કે કંપનીઓ તેના વિશે સુરક્ષા પગલાં અપનાવવામાં બેદરકાર છે, જેને સામાન્ય માણસે સહન કરવું પડે છે. જો તમે પેટ્રોલ ભરવા જઇ રહ્યા છો, તો પછી ધ્યાનમાં રાખો કે એવા સમયે જ્યારે તમારે પેટ્રોલ ભરવા માટે લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી ન પડે. પેટ્રોલ ભરવાના સમયે તમારે સીધા પંપની ઉપર અથવા તેની નજીક ન હોવું જોઈએ. નાનું અંતર તમને બેન્ઝીનથી બચાવવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.